Romantyzm – najważniejsze lektury

Romantyzm – koniec XVIII wieku, spada popularność haseł oświeceniowych, zaczynają tworzyć Goethe Schiller, a następnie wraz z początkiem XIX wieku zaczynają przeważać poeci nowej generacji, a na ziemiach polskich nurt narodowowyzwoleńczy kreuje nowe pokolenie poetów i pisarzy. W 1822 roku Adam Mickiewicz wydaje tomik poezji z “Balladami i romansami”, co daje początek nowej epoce, jakże ważnej w historii literatury polskiej. Wiedza na temat tego okresu jest szczególnie istotna, zwłaszcza, że nie chodzi tutaj o samą literaturę i jej piękno, ale fakty historyczne, które zostały zawarte w dziełach tego okresu. W szkole nie brakuje lektur z tego okresu, które powinien przeczytać każdy uczeń. Romantyzm lektury są nieco wymagające, zwłaszcza, jeśli mówimy o naprawdę poważnych dziełach Mickiewicza, czy o dramatach Szekspira. Romantyzm lektury nie każdemu uczniowi odpowiadają, zdecydowana większość woli fraszki, nowele, a nieprzepełnione smutkiem wiersze, czy powieści, tematy patriotyczne, narodowowyzwoleńcze.

Nazwę romantyzm kojarzy się często z balladą Adama Mickiewicza “Romantyczność” i chociaż nazwa nie ma nic wspólnego z tym utworem, warto zauważyć, że pozwala na umieszczenie tego okresu na osi czasu, a romantyzm lektury ściśle kojarzą nam się z postacią samego Adama Mickiewicza, który zapoczątkował ten nurt w literaturze polskiej.

Duży wpływ na twórczość tego okresu miała filozofia Kanta, Slegela, Hegla, czy Fitche, romantyzm lektury zawierają wiele elementów ówczesnej filozofii. Kant uważał, że wszystkie zjawiska świata zmysłowego cechuje subiektywizm, a człowiek kieruje się w życiu subiektywnymi doznaniami. Fichte głosił hasło jedności świata przedmiotowego i duchowego, natomiast Hegel uważał, iż rozwój cywilizacji odbywa się na drodze przeciwieństwa. Romantyzm lektury nie są wypełnione hasłami oświecenia, twórcy tego okresu zdecydowanie przekładali przedkładali uczucia i wiarę ponad empiryzm i racjonalizmem.

Romantyzm lektury to nie tylko „Romantyczność” Adama Mickiewicza, ale również “Dziady”, “Konrad Wallenrod”, “Pan Tadeusz”, “Kordian”, “Balladyna” – Juliusza Słowackiego, “Nie-Boska komedia” – Krasińskiego, „Zemsta” Aleksandra Fredry, Wiersze Wincentego Pola, „Cierpienie młodego Wertera, czy „Faust Johana Wolfganga von Goethe. Romantyzm lektury, które trzeba znać to również „Nędznicy” Wiktora Hugo i wiele innych.

W Polsce romantyzm lektury są ważnym elementem edukacji, na lekcjach języka polskiego przywiązuje się do nich ogromną uwagę, a to głównie ze względu na fakt, że zawierają wiele elementów patriotycznych. W zasadzie wszystkie romantyzm lektury zawierają chociażby niewielki element patriotyczny, narodowowyzwoleńczy. Oczywiście ma to ścisły związek z sytuacją w Polsce. Rozdzielony kraj miały łączyć tego rodzaju utwory, przepełnione tęsknota za ojczyzną, mówiące o oddaniu Polaków, o narodowowyzwoleńczej walce z grabieżcami, pojawią się też elementy mistyczne powiązane z wiarą, która w Polsce od wieków odgrywa bardzo istotny element i często bywała tematem przewodnim w poezji.

II wojna światowa w Europie

Wojna pomiędzy państwami alianckimi a państwami faszystowskimi była globalnym konfliktem, który rozegrał się nie tylko w Europie, ale także na innych kontynentach. Działania wojenne prowadzono na lądzie, na morzu i w powietrzu. Ciężkie straty ponosiły nie tylko walczące ze sobą armią, ale również ludność cywilna.

II wojna światowa rozpoczęła się 1 września 1939. Tego dnia o godzinie 4.45 zostały oddane strzały z pancernika „Schlezwig-Holstein” w kierunku umocnień na Westerplatte. Już 3 września do wojny przystąpiła Francja i Wielka Brytania, ale państwa te ograniczyły się głównie do zrzucania propagandowych ulotek, słania not dyplomatycznych i ogłoszenia mobilizacji. Żadne z tych państw w pierwszych dniach wojny nie podjęło żadnych działań militarnych przeciwko armii Adolfa Hitlera. Trwająca niewiele ponad miesiąc obrona Polski została określona mianem kampanii wrześniowej. „Wojna błyskawiczna” (po niemiecku Blitzkrieg) zakończyła się zwycięstwem hitlerowskich Niemiec nie tylko z powodu przewagi militarnej Niemiec, ale także powodu tajnego porozumienia pomiędzy Rosją a Niemcami. Porozumienie to funkcjonuje w powszechnej świadomości, jako pakt Ribbentrop-Mołotow. Na mocy tego porozumienia 17 września wschodnie granice Polski przekroczyła Armia Czerwona. Gdyby nie porozumienie zawarte pomiędzy Rosją Radziecką a hitlerowskim Niemcami, II wojna światowa mogłaby mieć zupełnie inny przebieg.

Już w 1940 roku II wojna światowa wkroczyła w kolejną fazę.

Wojska niemieckie wkroczyły do Danii i zaatakowały Norwegię, następnie wkroczyły do Belgii, Holandii i Luksemburga. Kolejnym krokiem był atak na Francję. Francja skapitulowała przed niemieckimi wojskami bardzo szybko, po dwóch tygodniach walk. II wojna światowa wkroczyła w kolejną fazę. Po stronie hitlerowskich Niemiecki opowiedział się Benito Mussolini, a w lipcu 1940 roku Hitler podjął decyzję o ataku na Wielką Brytanię. Rozpoczęła się operacja Lew Morski, która ku zaskoczeniu Hitlera zakończyła się klęską. Brytyjskie dywizjony lotnicze w walkach z niemiecką Luftwaffe wspierał między innymi polski Dywizjon 303.

II wojna światowa toczyła się nie tylko w Europie, ale także w Afryce Północnej. W 1941 roku do wojny przystąpiły Stany Zjednoczone. Ich decyzję o przystąpieniu do działań wojennych przyspieszył japoński atak na Pearl Harbor. Tym samym wojna toczyła się już na trzech kontynentach.

Odnosząca sukcesy armia hitlerowska pierwsze klęski zaczęła odnosić w 1942 roku.

Największą klęską okazało się oblężenie Stalingradu, które stało się dla hitlerowskich Niemiec początkiem końca. II wojna światowa w Europie zakończyła się podpisaniem 8 maja 1945 kapitulacji Niemiec. Akt bezwarunkowej kapitulacji Niemiec został podpisany nocą z 8 na 9 maja 1945 roku. Jednym z sygnatariuszy był generał Gieorgij Żukow. Najbardziej krwawa z dotychczasowych wojen w dziejach ludzkości zakończyła się ostatecznie po podpisaniu aktu kapitulacji przez Japonię w dniu 2 września 1945 roku. W II wojnie światowej wzięło udział 61 państw, zginęło 50 milionów ludzi.

Carrie książka na początek

Stephen King to jeden z najbardziej poczytnych twórców literatury grozy. Jego horrory i nieprzewidywalne historie przygodowe zapewniły mu sprzedaż blisko czterystu milionów książek na całym świecie. Jego powieści są nie tylko masowo tłumaczone na setki różnych języków tak szybko, jak tylko się ukazują, ale również bez problemu pozyskują kolejnych reżyserów i producentów na rzecz realizacji kolejnych kinowych adaptacji hitów Pana Kinga. Aby zapracować sobie jednak na taką renomę i rozpoznawalność, Stephen King musiał napisać najpierw wiele elektryzujących powieści. To, co wyróżniało go już od samego początku na tle innych twórców literatury grozy, to bardzo barwni bohaterowie i nieoczywiste, a jednocześnie bardzo wciągające historie życiowe postaci, z którymi bardzo szybko czytelnik może się zidentyfikować. Międzynarodowa sława Kinga trwa już czterdzieści lat, gdyż jego pierwsza Carrie książka ukazała się już w pierwszej połowie lat siedemdziesiątych. Była to historia o bardzo nieśmiałej licealistce z niedużego amerykańskiego miasteczka, która w dniu swojego pierwszego okresu nabywa także zdolności telekinetyczne.

Detale, jak to że Carrie książka zawierała postać matki Carrie – fanatyczki religijnej, która absolutnie wszystko uważała za niemoralne i grzeszne, terroryzując przy tym córkę, kumulowały jedynie atmosferę napięcia i grozy w powieści. Carrie książka jest stosunkowo mało brutalna, styl Kinga nie wymaga zresztą ostrych opisów czy wulgarnego języka, aby zademonstrować prawdziwą grozę – siła narratora bierze się tutaj z umiejętności perfekcyjnego szkicowania wszystkich wydarzeń i jednoczesnego objaśniania stanu mentalnego i emocjonalnego bohaterów. W ten sposób Carrie książka jest tak popularna, ponieważ nie ma w niej opisów znanych z bardzo krwawego horroru – już samo planowanie przez Carrie w jej własnej głowie zemsty na uczniach, którzy do tej pory nie tolerowali jej i dokuczali jej publicznie, budowało niesamowite napięcie przed finałowymi scenami. Te odbywają się podczas szkolnej potańcówki, na którą naturalnie Carrie książka nie mogła być zaproszona przez partnera ani puszczona przez matkę – i tam za pomocą swoich zdolności telekinetycznych główna bohaterka uzyskuje długo oczekiwaną szansę na zemstę. Jednak wcale nie jest tak oczywiste, czy jej zrealizowanie, da bohaterce wyczekiwaną ulgę, czy tylko pogrąży ją w świecie jeszcze większego horroru.

Z tego względu Carrie książka jest nie tylko pierwszą poważną pozycją napisaną przez Kinga, ale jest także doskonałym tytułem na zapoznanie się w ogóle z charakterystyką literatury grozy. Współczesne horrory bardzo mocno czerpią z, co już dekady temu wymyślił i dopracował do perfekcji Stephen King. Zapoznanie się z jego dziełami i twórczością wydaje się być absolutnie obowiązkową pozycją w życiu każdego miłośnika fantastyki czy horrorów. Stephen King doczekał się dziesiątek ekranizacji swoich powieści, ale to właśnie Carrie trafiła do kin i na kasety jako pierwszy tak wielki tytuł. Już dwa lata po publikacji książki na ekranach pojawiła się kinowa wersja, która nie tylko wyrównała rekordy osiągane przez książkę, ale wręcz zwiększyły jej zasięg i możliwości promocyjne.

Pozytywizm – najważniejsze lektury

Pozytywizm to jeden z kierunków w literaturze, który powinien znać każdy uczeń kończący szkołę. Każdy z nich powinien wiedzieć, że nazwa tej epoki została zaczerpnięta z nurtu filozoficznego zapoczątkowanego przez A. Comte’a, J.S. Milla, jak również H. Spencera i innych. Równie ważne są podstawowe hasła polskiego pozytywizmu, jak praca organiczna – społeczeństwo jest jednym organizmem, jak również pracy u podstaw. Kult nauki i pracy emanuje z książek tego okresu bardziej niż może się wydawać. Pozytywizm lektury nie są najbardziej lubiane przez uczniów polskich szkół, aczkolwiek nie są tak odrzucane jak twórczość okresu ciemnego średniowiecza.

Pozytywizm lektury wyróżnia przede wszystkim realizm, który polegał na wiernym oddawaniu obrazu rzeczywistego w dziele literackim. Drugi nurt tej epoki to naturalizm, który był fotograficznym zapisem rzeczywistości w literaturze.

Trzeba zauważyć, że pozytywizm lektury są bliższe uczniom z kilku różnych powodów. Po pierwsze mamy tutaj do czynienia z bohaterem pozytywnym, ponadto w powieściach tego okresu przewija się tematyka postępu i rozwoju, który jest nam tak bliski.

Wśród pozytywizm lektury znajdziemy Bolesława Prusa i jego dwie największe powieści–“Lalka”, “Faraon”. Wielu uczniów podkreśla, że jest to jedna z ich ulubionych lektur. Nawet osoby sięgające głównie po bryki, przeczytały Lalkę w całości. Kolejna autorka tego okresu to Eliza Orzeszkowa i jej Nad Niemnem.

Zdecydowanie największym twórcą tego okresu jest Henryk Sienkiewicz, który w 1905 roku zdobył Nagrodę Nobla. Pozytywizm lektury, które powinien przeczytać każdy uczeń to „Quo Vadis” oraz Trylogia. Oczywiście uczniów nie obowiązują wszystkie jej części, ale naprawdę warto sięgnąć po dzieła tego znamienitego polskiego pisarza, który napisał również „ W Pustyni i w Puszczy” – lekturę obowiązkową w początkowych etapach nauki.

Pozytywizm lektury to również poezja Marii Konopnickiej i Adama Asnyka. Z twórców zagranicznych warto przytoczyć Gustawa Flauberta i jego dzieło “Pani Bovary”, Emila Zolę–“Germinal”. Fiodora Dostojewskiego, który stworzył ulubioną książkę wszystkich licealistów. „Zbrodnia i Kara” wyprzedzała nawet „Lalkę”.

Pozytywizm w przeciwieństwie do romantyzmu nie skupia się na walce narodowowyzwoleńczej i nie jest aż tak przygnębiający, aczkolwiek utwory Sienkiewicza przepełnione są patriotycznym stwierdzeniami, które zawsze przedstawiają Polaków w bardzo pozytywny sposób. Pozytywizm lektury to zdecydowanie więcej realizmu i prawdy. Skupianie się na życiu doczesnym, chęć rozwoju, jak również szukanie nowych nurtów sprawia, że jest to jeden z lepszych okresów rozwoju literatury. Wśród literatury polskiej największa popularnością cieszy się przede wszystkim „Lalka”, natomiast „Zbrodnia i kara” zwycięża na arenie międzynarodowej. Po przeczytaniu wszystkich powieści wychwalających naród polski, przepełnionych żal, czy też mitologią, dochodzimy do powieści, która jest jednym z pierwszych kryminałów, jaki powstały. Dlatego też cieszy się taką popularnością.

Książki przygodowe

Niektóre gatunki literackie mają zdecydowanie liczniejszą grupę odbiorców, niż inne. Dzięki temu przyciągają więcej pieniędzy i gwarantują sławę, co przekłada się na stały dopływ nowych talentów, świeżego spojrzenia, oraz agentów i menadżerów skłonnych do podpisywania kontraktów nawet na nieduże opowiadania czy nowele. Niektóre książki przygodowe mają problem z tym, aby osiągnąć równie wysoki poziom, co dzieła typowo sensacyjne czy chociażby poradniki. W latach dziewięćdziesiątych sensacja cieszyła się absolutnie największą popularnością i autorzy opisujący akcje komandosów czy thrillery polityczne mogli sprzedawać miliony książek dziennie. Z czasem to poradniki o zdrowym żywieniu, asertywnym i harmonijnym życiu czy samodoskonaleniu, zaczęły sprzedawać się najlepiej. Era, w której to książki przygodowe stanowiły najchętniej wybierany rodzaj literatury w księgarniach i bibliotekach, przeminął dość dawno. Tego typu przygodowa literatura święciła triumfy przede wszystkim w drugiej połowie XX wieku, a więc już po wojennej traumie. Wtedy świat rozwijał się w błyskawicznym tempie, a niesamowite osiągniecia nauki jak komputery czy loty w kosmos tylko napędzały wyobraźnię autorów, dla których książki przygodowe były idealnym formatem do przekazania dużej ideologii pod przykrywką ciekawej przygody.

Najpopularniejsze pozycje to przede wszystkim historie o wielkich podróżach.

Verne napisał liczne powieści, prawie epopeje, o podróżnikach próbujących przedostać się do wnętrza ziemi lub dookoła świata w rekordowym tempie, lub też podróżnikach opływających świat pod wodą. Odkrywanie granic i ich przekraczanie to doskonały sposób na przygodę, ale przeważne książki przygodowe mają do opowiedzenia coś więcej, niż samą akcje – liczy się świat i relacje między bohaterami. Przygoda jest tutaj jedynie środkiem do innych celów, narzędziem do odkrywania bohatera na nowo czy jego wewnętrznej przemiany. Bardzo często podczas takiej przygody zmienia się sposób patrzenia na świat, mogą rozpaść się przyjaźnie a pojawić zupełnie nowe miłości. Książki przygodowe są pod tym względem wyjątkowo wdzięcznym tematem dla wszystkich autorów współczesnego kina, którzy są w stanie dzięki nieograniczonym prawie funduszom i niesamowitym zdobyczom techniki nagrać najbardziej wyszukaną historię przygodową z zapierającym dech w piersi rozmachem.

Zanim jednak książki przygodowe stały się nośnikiem dla biznesowych aspiracji hollywoodzkich reżyserów i producentów, służyły przede wszystkim pobudzaniu wyobraźni młodych czytelników. Poprzez identyfikowanie się z bohaterem młody czytelnik uczy się tolerancji do obcości i inności oraz otwiera się na rzeczy, które są obce. Razem z bohaterem przeżywa różne zagrożenia i ryzyko, ekscytuje się podejmowanymi decyzjami i czeka na ciąg dalszy. Tylko w ten sposób możliwe jest przyciąganie młodych pokoleń do świata książki – poprzez pokazanie im, że dobra akcja i ciekawie napisani bohaterowie w książce dają o wiele więcej możliwości interpretacji i wczucia się w przebieg sytuacji, aniżeli śledzenie filmu będącego tylko czyjąś powierzchowną interpretacją.